เขียน ยิ้มศิริ

    เขียน ยิ้มศิริ ศิลปินชั้นเยี่ยม สาขาประติมากรรม เขียน เป็นนักประติมากร ที่สร้างผลงานในลักษณะตรงตามอุดมคติ แนวไทยประเพณี สิ่งที่นำมาแสดงออกคือ การใช้เส้นที่ดูอ่อนช้อย ประสานกับจังหวะท่าทาง ในเชิงองค์ประกอบศิลป์ ชีวิตการทำงาน นอกเหนือจากรับราชการเป็นอาจารย์ สอนในมหาวิทยาลัยศิลปากรแล้ว ยังมีตำแหน่งหน้าที่ฝ่ายบริหารต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัยและหน่วยราชการจากภายนอก งานเขียนบทความทางศิลปะ งานแปล และเรียบเรียงตำราหลายเล่ม เขียน ได้รับเกียรติเป็นศิลปินชั้นเยี่ยม ปี พ.ศ. ๒๔๙๖ ผลงานชิ้นสำคัญได้แก่ "ขลุ่ยทิพย์" "ดินแดนแห่งความยิ้มแย้ม" ได้รับรางวัลที่ ๑ เหรียญทอง และผลงานที่ชื่อ "แม่กับลูก" "เริงระบำ" ได้รับรางวัลที่ ๒ ในการประกวดศิลปกรรมแห่งชาติ

ขลุ่ยทิพย์

    "ขลุ่ยทิพย์" ประติมากรรมผู้ชายกำลังเป่าขลุ่ย รูปแบบเป็นการแสดงออกตามอุดมคติ ที่คลี่คลายมาจาก ภาพจิตรกรรมฝาผนังของไทยโบราณ ท่วงท่าของร่างกายที่ดูอ่อนช้อย นุ่มนวล สอดคล้องประสานสัมพันธ์กับจังหวะการเป่าขลุ่ย จะเป็นได้จาก ท่าทางของนักดนตรี ที่เอียงตัว แขน นิ้วมือ นิ้วเท้า ที่แสดงลีลาเคลื่อนไหวอยู่โดยตลอด ทำให้เกิดความรู้สึกราวกับว่า ได้ยินเสียงขลุ่ยออกมาจริง ๆ ตามท่าทางที่บ่งบอกของนักดนตรี

    "ดินแดนแห่งความยิ้มแย้ม" ประติมากรรม ผู้หญิงสาวกำลังร่ายรำ ในท่าทางที่อ่อนช้อย กระฉับกระเฉง เป็นแนวทางที่พัฒนามาจากผลงาน "ขลุ่ยทิพย์" ที่ยังคงแสดงสัดส่วน และโครงสร้างของรูปทรงคนตามความจริงอยู่ แต่ผลงานชิ้นนี้ ได้คลี่คลายไปสู่ความงามทางศิลปะของการใช้เส้น ที่ประสานรับกันอย่างมีจังหวะ การแสดงออก จึงมิได้ยึดหลักโครงสร้างของมนุษย์อย่างแท้จริง จะเห็นได้จากใบหน้า แขน และสะโพกที่ดูอ่อนช้อยเกินจริง ผลงานชนิดนี้ ก่อให้เกิดความสนุกสนาน ไปกับท่าร่ายรำ ที่เป็นแบบฉบับของศิลปวัฒนธรรมไทย

แม่และลูก

    ผลงานชื่อ "แม่กับลูก" เป็นผลงานที่มีการพัฒนาการ ไปสู่ศิลปะร่วมสมัยมากขึ้น จากเดิมที่แสดงเครื่องแต่งกายแบบไทย ท่านได้ตัดทอนส่วนละเอียดต่าง ๆ มุ่งแสดงลีลาของเส้นมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด รูปทรงของแม่ที่โอบอุ้มลูกเอาไว้ สะท้อนให้เห็นถึงการปกป้อง คุ้มครอง ความรัก ความผูกพัน ให้ความรู้สึกประหนึ่งเหมือนอยู่ในครรภ์ ความอ่อนหวานของเส้นวงแขน ที่สอดรับลูกน้อยอย่างทะนุถนอม ท่านได้ประสานระหว่าง หลักองค์ประกอบศิลป์ของเส้น และเรื่องราว ได้อย่างสมบูรณ์

    จากผลงาน "แม่กับลูก" ได้คลี่คลายไปสู่ความเป็นสากล อย่างเห็นได้ชัดในผลงาน "เริงระบำ" ท่านได้นำลักษณะลีลา การเต้นบัลเล่ต์แบบตะวันตกมานำเสนอ นักบัลเล่ต์ชายหญิง ที่ปรากฏแสดงถึงอากัปกิริยาของความเคลื่อนไหว ที่คล่องแคล่ว เส้นต่าง ๆ ที่เกิดจากแขน ขา ลำตัว มือ เท้า ดูจะเคลื่อนไหวกระฉับกระเฉงอยู่ตลอด ตามแบบลักษณะดนตรีตะวันตก แต่ก็ยังแฝงความเป็นไทย ซึ่งจะเห็นจากใบหน้า และมือ ที่คล้ายท่ารำตามความคิดของท่าน ความเด่นของผลงานชิ้นนี้ คงอยู่ที่การนำหลักองค์ประกอบของเส้น ที่ให้ความรู้สึกเคลื่อนไหว และทิศทางของเส้นที่แผ่กระจายออกทุกทิศให้มีความเป็นเอกภาพ

    ท่านเป็นศิลปินที่บุกเบิก ในการนำเอา คุณค่าลักษณะแนวไทยประเพณี เป็นรูปแบบในการสร้างสรรค์ ผลงานที่กล่าวมาทั้งหมดข้างต้น จะเห็นถึงการพัฒนาการ จากประติมากรรมแนวไทยประเพณี คลี่คลายมาสู่ประติมากรรม แบบรวมสมัย ที่แฝงความเป็นไทยอยู่ เนื้อหาของการแสดงออก เป็นอิริยาบถต่าง ๆ ที่อ่อนช้อยละเมียดละไม ให้ความรู้สึกถึงความงามของเส้น ที่เคลื่อนไหวประสานสัมพันธ์กัน อย่างสมบูรณ์ นอกจากท่านจะเป็นอาจารย์สอน และศิลปินแล้ว ท่านยังเป็นนักวิชาการทางศิลปะอีกด้วย จากผลงานแปลบทความต่าง ๆ โดยเฉพาะข้อคิดข้อเขียน ของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ที่ท่านแปลเป็นตำราทางวิชาการ ที่มีคุณค่าอย่างสูงสำหรับนิสิต นักศึกษา และผู้ที่สนใจ

ประวัติ
ผลงานบางส่วน
ม.ร.ว.นารี ยิ้มศิริ "ดอกฟ้านารี"
ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จ ของประติมากรยอดเยี่ยม- เขียน ยิ้มศิริ